سابقه و هدف: بیماری سلیاک یک اختلال وراثتی و خود ایمنی است که به لحاظ بالینی انتروپاتی حاد ناشی از عدم تحمل پروتیین گندم (بخش گلیادین) نامیده می شود. تفاله هویج یکی از ضایعات بدست آمده در طی فرآوری هویج است که غنی از فیبر، مواد معدنی و ترکیبات آنتی اکسیدان است. هدف از این پژوهش، بررسی تاثیر پودر تفاله هویج بر خصوصیات فیزیکوشیمیایی و حسی کیک و مقایسه آن با کیک بدون گلوتن برنج و کیک گندم می باشد. مواد و روش ها: در این مطالعه ابتدا ویژگی های شیمیایی آرد های گندم، برنج و پودر تفاله هویج مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت. در مرحله بعد نمونه کیک هویج بهینه با استفاده از روش طراحی آزمایش طراحی مختلط-طرح بهینه بر اساس حجم تعیین شد. در نهایت نمونه کیک بدون گلوتن بر پایه ی تفاله هویج (جایگزینی کامل آرد گندم با پودر تفاله هویج) از نظر ویژگی های شیمیایی، ویسکوزیته خمیر، ویژگی های پخت، بافت، رنگ و ارزیابی حسی با نمونه های کیک تهیه شده از آرد برنج و گندم مورد مقایسه قرار گرفت. یافته ها: جایگزینی کامل پودر تفاله هویج در فرمولاسیون کیک تفاوت معنی دار ی(05/0>P) با نمونه های شاهد گندم و برنج در رطوبت، فعالیت آبی و تخلخل نمونه ها نشان داد. کیک هویج به طور معنی داری (05/0>P) شاخصL* (روشنایی) کمتر و شاخص های a* (قرمزی) و b* (زردی) بیشتری نسبت به تیمارهای آرد برنج و آرد گندم (آرد سه صفر شرکت گلها) داشت. از نظر حجم، کیک گندم به طور معنی داری ( 05/0>P) حجم بیشتری در مقابل دو نمونه دیگر داشت و کمترین حجم مربوط به کیک برنج بود. کمترین سختی مربوط به کیک گندم بود. بعد از پخت ارزیابی حسی انجام شده تا مطلوب بودن رنگ از نظر ارزیاب ها بررسی گردد و برای تایید نظر ارزیاب ها رنگ سنجی با استفاده از دستگاه رنگ سنج نیز انجام شده است. با این حال از نقطه نظر ویژگی های حسی بررسی شده به طور معنی داری (05/0>P) از امتیاز پذیرش کلی بالاتری در مقایسه با نمونه تهیه شده از گندم و برنج دارا بود. نتیجه گیری: با توجه به نتایج به دست آمده از این مطالعه، کیک بدون گلوتن بر پایه ی هویج ویژگی های بافتی و حسی بهتری در مقایسه با کیک بدون گلوتن بر پایه ی برنج داشت که می تواند آن را به محصول مناسبی در سبد خرید محصولات خاص بیماران سلیاکی تبدیل کند.

پودر تفاله هویج یکی از ضایعات بدست آمده در طی فرآوری هویج است که باتوجه به قیمت ارزان و ترکیبات تغذیه ای مطلوب (به ویژه فیبر و املاح) می توان از آن برای غنی سازی و افزایش ارزش تغذیه ای نان فاقد گلوتن استفاده کرد. هدف از این پژوهش بررسی اثر پودر تفاله هویج (درسطوح 30-0% ) بر روی ویژگی های فیزیکوشیمیایی، بافتی و حسی نان فاقد گلوتن براساس جایگزینی با آردهای فاقد گلوتن( آرد نخود، آرد برنج و نشاسته ذرت) برای بیماران سلیاکی می باشد. نتایج حاصل نشان داد که میزان فعالیت آبی، رطوبت، خاکستر، شاخصa*، فیبر، پروتئین، ظرفیت آنتی اکسیدانی نمونه های حاوی پودر تفاله هویج در مقایسه با نمونه شاهد افزایش قابل توجهی(P<0. 05) داشت. افزایش پودر تفاله هویج منجر به کاهش میزان کربوهیدرات و کالری و کاهش شاخص L*، حجم مخصوص و چربی نمونه های فاقد گلوتن گردید. پیوستگی نان ها با افزایش میزان جایگزینی پودر تفاله هویج افزایش و سفتی، ارتجاعیت، صمغیت، قابلیت جویدن و رزیلینسی نمونه ها کاهش یافت. با توجه به نتایج ارزیابی حسی، افزایش پودر تفاله هویج تا 30% باعث افزایش پذیرشکلی نمونه هاینانشد. به طور کلینتایج حاصله نشان داد که نمونهحاوی 30% پودر تفاله هویج کیفیت بهتری نسبت به سایر نمونه ها داشت و استفاده از پودر تفاله هویچمی تواند به عنوان یک عامل بهبود دهنده مناسب برای افزایش ارزش تغذیه ای نان فاقد گلوتن معرفی شود.

چکیده سابقه و هدف: آلودگی خاک با فلزات سنگین به دلیل اثرات نامطلوب آن بر سلامت اکوسیستم و امنیت غذایی به یک نگرانی جهانی تبدیل شده است. مواد اصلاحی خاک از جمله بیوچار می تواند زیست فراهمی فلزات سنگین در خاک های آلوده و خطر ورود آن ها به زنجیره غذایی را کاهش دهد. بیوچار یک ماده غنی از کربن است که از گرماکافت زیست توده، مانند بقایای کشاورزی و کودهای دامی در شرایط بدون اکسیژن یا با میزان اکسیژن محدود به دست می آید. مطالعات اخیر نشان داده است که بیوچار به دلیل ساختار متخلخل، گروه های عاملی فعال، pH و ظرفیت تبادل کاتیونی بالا، پتانسیل لازم برای تثبیت فلزات سنگین در خاک را دارد. در کشور، اکثر مطالعات بر روی بیوچار مربوط به خاک های آهکی و یا محلول های آبی است و بیوچار به عنوان یک جاذب کارا در جذب سطحی فلزات سنگین در خاک های اسیدی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف از انجام این پژوهش بررسی تأثیر کاربرد بیوچار تفاله هویج بر ویژگی های خاک اسیدی و جذب سطحی کادمیم و سرب در خاک می باشد. مواد و روش ها: در این پژوهش بیوچار تفاله هویج از طریق گرماکافت در دمای ℃ 550 به مدت 3 ساعت با نرخ افزایش دمای 25 درجه سانتیگراد بر دقیقه تهیه شد. بیوچار تفاله هویج در سطوح صفر، 4 و 8 درصد به خاک اسیدی افزوده و به مدت 60 روز خوابانده شد. پس از دوره خواباندن به منظور بررسی اثر زمان بر جذب سطحی کادمیم و سرب، 25 میلی لیتر از محلول 400 میلی گرم بر لیتر کادمیم و سرب به 1 گرم از نمونه های خاک اضافه شد و نمونه ها برای زمان های مختلف (4، 8، 12، 16، 20، 24، 28، 32، 36 و 40 ساعت) تکان داده شدند. سپس غلظت کادمیم و سرب اندازه گیری شد. مدل های سینتیک شبه مرتبه اول، شبه مرتبه دوم و الوویچ بر داده های جذب برازش داده شدند. به منظور تعیین همدماهای جذب سطحی، 25 میلی لیتر از محلول کادمیم و سرب با غلظت های مختلف (صفر تا 400 میلی گرم بر لیتر) به 1 گرم از نمونه های خاک اضافه شد و سپس نمونه ها به مدت 24 ساعت تکان داده شدند و در نهایت مدل های همدمای لانگمویر، فروندلیچ و تمکین بر داده های جذب برازش داده شدند. یافته ها: کاربرد بیوچار به طور معنی داری سبب افزایش pH، ظرفیت تبادل کاتیونی و قابلیت هدایت الکتریکی خاک شد و سطح 8 درصد بیوچار نسبت به سطح 4 درصد، در افزایش pH، ظرفیت تبادل کاتیونی و قابلیت هدایت الکتریکی خاک تأثیر بیشتری داشت. نتایج برازش داده های به دست آمده با مدل های همدمای جذب سطحی لانگمویر، فروندلیچ و تمکین نشان داد که جذب سطحی کادمیم و سرب بر روی خاک شاهد و خاک تیمار شده با بیوچار با مدل همدمای لانگمویر مطابقت دارد. مدل سینتیک شبه مرتبه دوم به عنوان بهترین معادله سینتیک جذب سطحی کادمیم و سرب معرفی شد. حداکثر ظرفیت جذب سطحی کادمیم و سرب به ترتیب از 647/25 میلی گرم بر کیلوگرم و 855/71 میلی گرم بر کیلوگرم (در خاک شاهد) به 2078/29 میلی گرم بر کیلوگرم و 3182/7 میلی گرم بر کیلوگرم (در خاک تیمار شده با 8 درصد بیوچار) افزایش یافت. نتیجه گیری: این پژوهش نشان داد که بیوچار تفاله هویج با افزایش pH و ظرفیت تبادل کاتیونی خاک اسیدی سبب افزایش جذب سطحی و کاهش زیست فراهمی کادمیم و سرب در خاک گردید. بنابراین بیوچار تفاله هویج می تواند به عنوان یک جاذب مؤثر و ارزان به منظور اصلاح خصوصیات خاک اسیدی و افزایش جذب کادمیم و سرب در خاک استفاده شود.

طی چند دهه اخیر، استفاده صنعتی و خانگی از مایکروویوها به دلیل صرفه جویی در هزینه و زمان و همچنین حفظ کیفیت تغذیه ماده غذایی، توجه چشم گیری پیدا کرده است. بااین وجود، یکی از محدودیت های استفاده از مایکروویو در پخت فراورده ‏های غلات، سرعت بالای بیاتی در این فراورده‏ ها است. یکی از راهکارهای بر طرف کردن این محدودیت، بهبود فرمولاسیون با افزودن فیبرهای خوراکی است. بنابراین، هدف این پژوهش بررسی تاثیر جایگزینی منابع فیبر خوراکی صمغ فارسی (120.درصد) و پودر تفاله هویج (45.6 درصد) بر نرخ بیاتی دونات پیش فرایند شده توسط مایکروویو (در توان 400 وات و به مدت 60 ثانیه) بود. همچنین محتوی چربی دونات پس از پخت، تحت تاثیر افزودن منابع فیبر خوراکی و پیش‏ فرایند مایکروویو اندازه‏ گیری شد. پس از پخت، شاخص های بیاتی دونات شامل سفتی مغز، ارتجاعیت، محتوی رطوبت و عدم پذیرش مصرف کننده طی پنج روز نگهداری با استفاده از طرح آماری کاملا تصادفی موردارزیابی قرار گرفت (در سطح آماری 5 درصد). نتایج نشان داد که منابع فیبر خوراکی و پیش‏فرایند مایکروویو تاثیر قابل توجهی بر کاهش جذب روغن داشت. همچنین مطالعه ارزیابی بیاتی نشان داد که طی مدت زمان نگهداری سفتی مغز و عدم پذیرش مصرف کننده افزایش و ارتجاعیت و محتوی رطوبت دونات کاهش قابل توجهی یافت. همان طوری که انتظار می رفت نتایج نشان داد که پیش فرایند مایکروویو تاثیر معنی داری بر افزایش نرخ بیاتی نمونه های دونات طی مدت زمان نگهداری داشت. در مقابل، نرخ بیاتی نمونه های دونات به طور قابل توجهی با افزودن منابع فیبر خوراکی کاهش یافت.

امروزه تمایل برای استخراج ترکیبات شیمیایی گیاهی با روش فراصوت افزایش یافته است. در این مطالعه اثر پیش تیمار فراصوت در استخراج بتاکاروتن از تفاله هویج صورت گرفت. تفاله هویج تحت اثر امواج فراصوت با توان 205 وات، فرکانس 35 کیلو هرتز در شش زمان صفر (فراصوت نشده)، 16، 20 ،30 ،40 و 44 دقیقه و سطوح دمایی 66، 70، 80، 90 و 94 درجه سلسیوس با حلال اتیل استات تیمار شدند. سپس عصاره استخراج شده از هر تیمار از نظر مقدار ترکیبات فنل کل، بتاکاروتن و ظرفیت آنتی اکسیدانی بتاکاروتن ارزیابی شد. با توجه به نتایج به دستامده، افزایش دما و زمان تاثیر معنی داری (p<0.01) بر میزان استخراج بتاکاروتن داشت و مناسب ترین دما و زمان جهت استخراج بتاکاروتن از تفاله هویج دمای 90 درجه سلسیوس و زمان 40 دقیقه تعیین گردید. نتایج بررسی ظرفیت آنتی اکسیدانی نشان داد که در دماهای پایین این مقدار بیشتر است و با افزایش مدت زمان فراصوت میزان ظرفیت آنتی اکسیدانی بیشتر می شود. مناسب ترین دما و زمان فراصوت برای دست یابی به بالاترین میزان ظرفیت آنتی اکسیدانی از تفاله هویج دمای 70 درجه سلسیوس و زمان 40 دقیقه فراصوت دهی بود. نتایج بررسی فنل کل نشان می دهد که در دمای پایین میزان فنل کل بیشتر از دمای بالا است و با افزایش زمان فراصوت دهی در تمامی دماهای انتخاب شده میزان فنل کل افزایش می یابد. بیشترین فنل بدست آمده در این تیمارها اعمال دمای 66 و زمان 40 دقیقه فراصوت دهی می باشد.

در پژوهش حاضر، پتانسیل عملکرد مواد طبیعی شامل عصاره های تفاله سیب، تفاله هویج، آب پنیر و ضایعات ماهی برای تولید بلاستوسپورهای دو قارچ Beauveria bassianaوMetarhizium anisopliae مورد بررسی قرار گرفت. محیط کشت های SDB وPDB به عنوان تیمار مقایسه ای در نظر گرفته شد. در حالت یکسان نبودن pH اولیه محیط کشت ها، بیشترین تولید بلاستوسپور برای قارچB. bassiana در محیط SDB و برای قارچM. anisopliae در محیط عصاره آب پنیر در مدت سه روز مشاهده گردید. در حالت دوم با pH اولیه یکسان (6/5) برای محیط کشت ها، بیشترین تولید بلاستوسپور برای قارچ B. bassiana درمحیط عصاره ضایعات ماهی (107×3 بلاستوسپور بر میلی لیتر محیط) و برایM. anisopliae در محیط عصاره تفاله هویج (106×6 بلاستوسپور بر میلی لیتر محیط) بود. در گام بعدی، عصاره های سبوس گندم و آب پنیر( 4% و 8%) به محیط کشت های منتخب ضایعات ماهی و تفاله هویج اضافه شد. افزودن عصاره آب پنیر 8% بیشترین تأثیر در افزایش تولید بلاستوسپور را داشت. در گام آخر، مخلوط نمک های مختلف اضافه شد و سبب کاهش تولید بلاستوسپور در قارچB. bassiana و افزایش بلاستوسپور درM. anisopliae در مقایسه با محیط کشت شاهد گردید. در نهایت دو محیط کشت بهینه برای تولید دو قارچ بیمارگر حشرات معرفی شد.

سابقه و هدف پسماند کشاورزی و صنایع غذایی جزو منابع بسیار ارزشمند و غنی از ترکیبات مغذی هستند که متاسفانه بدون هیچ گونه مصرفی، دفع شده و یا به عنوان خوراک دام مصرف می شوند. از سوی دیگر، در تهیه انواع آب میوه ها نیز بخش اعظم ترکیبات زیست فعال نظیر فیبرهای رژیمی که تحقیقات متعدد خواص سلامتی بخش آن ها را تایید نموده اند، وارد تفاله و پسماند می شوند. تفاله هویج به دلیل غنی بودن از فیبر رژیمی و بتاکاروتن، می توانند گزینه مناسبی جهت غنی سازی محصولات غذایی باشند؛ از این رو، در این پژوهش به بررسی امکان کاربرد تفاله هویج همراه با شیرین کننده کم کالری استویا در فرمولاسیون سس گوجه فرنگی پرداخته شده است. مواد روش ها پس از جمع آوری پسماند ناشی از آبگیری هویج، تفاله هویج خشک و آسیاب شده و میزان رطوبت، pH، خاکستر، فیبر کل، اندازه ذرات و فعالیت آبی آن اندازه گیری شد. سپس از پودر تفاله هویج در سطوح 0، 10، 20 و 30 درصد و استویا در سطوح 0، 50 و 100 درصد در فرمولاسیون سس گوجه فرنگی استفاده گردید. جهت بررسی اثرات افزودن پودر تفاله هویج و استویا در فرمولاسیون بر ویژگی های کیفی سس گوجه فرنگی، پارامترهایی شامل رطوبت، pH، قوام، گرانروی ظاهری، کالری، شاخص های رنگ سنجی (L*، b*، a* و TCS)، آب اندازی، شمارش کپک و مخمر و ارزیابی حسی بررسی شدند. هم چنین، به منظور پایش ویژگی های کیفی فوق طی دوره نگهداری درون یخچال (4C ° )، کلیه پارامترها طی روزهای 0، 15 و 30 مورد ارزیابی قرار گرفتند یافته ها نتایج نشان دادند که استفاده از پودر تفاله هویج به طور معنی داری باعث افزایش pH، گرانروی ظاهری و قوام و از سوی دیگر، کاهش میزان رطوبت، آب اندازی و شمارش کپک و مخمر در نمونه های سس گوجه فرنگی گردید (05/0≥ p). هم چنین، از نظر شاخص های رنگی نیز، L*، a* و TCS کاهش یافته در حالی که میزان زردی (b*) به سبب حضور تفاله هویج در فرمولاسیون، افزایش یافت. قابل توجه است که به سبب ناچیز بودن مقدار استویای مورد استفاده، علیرغم روند کاهشی مشاهده شده در میزان کالری، تغییرات آن معنی دار نبود (05/0

این آزمایش به منظور بررسی تاثیر تفاله های محصولات باغی بعنوان یک روش غیرگرسنگی بر القاء تولک، عملکرد تولیدی، پاسخ ایمنی و فراسنجه های خونی مرغ تخمگذار با 5 گروه، 5 تکرار و 7 پرنده در هر تکرار انجام شد. جیره های آزمایشی شامل گرسنگی، تفاله سیب، تفاله هویج، تفاله گوجه فرنگی و جیره کامل حاوی روی (20 گرم در کیلوگرم) بودند. نتایج آزمایش نشان داد که گروه تفاله ها کمترین میزان مصرف خوراک را در دوره تولک بری داشتند(05/0>P). گروههای آزمایشی تفاوت معنی داری در کاهش وزن نداشتند.کمترین درصدتولید در دوره تولک بری در گروه روی و بیشترین درصد تولید در دوره استراحت در گروه تفاله سیب و گوجه فرنگی مشاهده شد(05/0>P). در روزهای 5 و 11 تولک بری نسبت هتروفیل به لنفوسیت درگروه تفاله ها به طور معنی داری کمتر از گروه گرسنگی بود(05/0>P). تفاله هویج و گوجه فرنگی سبب افزایش شاخص رنگ زرده شدند، اما تفاله سیب تأثیری بر خصوصیات کیفیت تخم مرغ نداشت. کمترین میزان تری گلیسرید مربوط به تفاله ها، بیشترین میزان کلسترول و مالون دی آلدئید مربوط به گروه گرسنگی و بیشترین میزان گلوکز در تفاله گوجه فرنگی مشاهده شدند که با گروه روی از نظر آماری اختلاف معنی دار داشتند(05/0>P). وزن تخمدان و لوله رحمی در گروه تفاله ها و گروه گرسنگی کمتر از گروه روی بود(05/0>P). نتایج این آزمایش نشان داد که تفاله های گوجه فرنگی و سیب می توانند بعنوان روش های غیرگرسنگی جهت القای تولک بری موفق عمل کنند و جایگزین مناسبی برای روش گرسنگی باشند.

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر پیش فرآیند مایکروویو بر محتوی رطوبت و چربی، حجم مخصوص، ویژگی های بافتی (سفتی و ارتجاعیت) و خصوصیات ساختار مغز (تعداد سلول های گاز و تخلخل) دونات غنی شده با منابع مختلف فیبر خوراکی (حاوی صمغ فارسی و پودر تفاله هویج) انجام شد. همچنین شرایط فرآیند با استفاده از روش سطح پاسخ و یک طرح باکس- بنکن با 3 فاکتور بهینه سازی شد. فاکتورهای مورد استفاده در این پژوهش شامل توان مایکروویو (900-300 وات)، مدت زمان پیش فرآیند مایکروویو (90-30 ثانیه) و مدت زمان سرخ کردن (130-70 ثانیه) بود. نتایج نشان داد با افزایش سطح هر یک از فاکتورها، محتوی رطوبت کاهش ولی محتوی چربی، سفتی مغز و ارتجاعیت، تعداد سلول ها و تخلخل دونات حاوی فیبر خوراکی افزایش می یابد. شرایط بهینه فرآیند شامل پیش فرآیند در توان وات به مدت 60 ثانیه و سپس سرخ کردن به مدت 108 ثانیه بود. در این شرایط، محتوی چربی دونات سرخ شده کمتر از دونات های سرخ شده در شرایط معمول بود.

پژوهش حاضر به منظور تعیین ترکیب شیمیایی و ارزش تغذیه ای تفاله هویج و سپس تعیین تأثیر گنجاندن سطوح مختلف آن در جیره بر قابلیت هضم و فراسنجه های تخمیر برون تنی انجام شد. ابتدا ترکیب شیمیایی و فراسنجه های تخمیر برون تنی تفاله هویج با کاه گندم و یونجه مقایسه شد. سپس، اثرات جایگزینی بخش علوفه جیره با سطوح صفر، 50، 100، 150 و 200 گرم تفاله هویج در کیلوگرم ماده خشک بر فراسنجه های تخمیر برون تنی بررسی شد. بیشترین حجم تولید گاز در زمان های اولیه انکوباسیون (16 و 24 ساعت) و نرخ تولید گاز (c) با انکوباسیون تفاله هویج و کمترین مقدار آن برای کاه گندم مشاهده شد (05/0P<). به هر حال، بیشترین مقدار تولید گاز در سایر زمان های انکوباسیون و نیز بیشترین پتانسیل تولید گاز (b) مربوط به یونجه و کمترین آن مربوط به کاه گندم بود (05/0P<). بیشترین مقدار گوارش پذیری ماده خشک و ماده آلی، اسیدهای چرب کوتاه زنجیر و پروتئین میکروبی به وسیله تفاله هویج و کمترین مقدار آن با انکوباسیون کاه گندم مشاهده شد (05/0P<)، هر چند بین تفاله هویج و یونجه اختلاف معنی داری وجود نداشت. با جایگزینی تفاله هویج به جای بخش علوفه ای جیره تا سطح 20 درصد، به جز غلظت نیتروژن آمونیاکی که به طور خطی کاهش و سنتز پروتئین میکروبی که به طور خطی افزایش یافت، سایر فراسنجه های تخمیر تحت تأثیر قرار نگرفت (05/0